Kent og ókent

Hetta hevur verið ein ordiliga góður fyrrapartur, men eisini ein fyrrapartur, sum hevur sett fokus á, hvussu stórur munur er á viðurskiftum hjá børnum í Føroyum og børnum í hinum partinum av Norðurlondum.

Tað hevur í mangar mátar snúð sum um møtið við fremmanda mentan. Tað hevur verið vanligt at siga, at við at lesa, fáa børn kunnleika til aðrar mentanir og livihættir, tey menna empati, tey menna málið og fáa eitt forstáilsi fyri øðrum enn teimum, sum líkast einum sjálvum. Hetta er eitt slag av univerialistiskum ástøði, har gingið verður út frá, at vit øll hava grundleggjandi ting til felags.

Nina Christensen á Center for børnelitteratur hevði áhugaverdan fyrilestur í morgun, har hon nam við ymsar granskarar: Louise Rosenblatt, Thomas Bredsdorff, Lasse H. Kjældgaard og Martha Nussbaum, sum øll høvdu sítt boð uppá ávikavist bókmentir, tolsemi og hugvísindi. Munin á universalismu og individualismu. Hetta setti hon síðan í samband við barna- og ungdómsbøkur fyri at visa á hetta í praksis.

Tað, sum eg hugsaði um, var, at hjá okkum hava vit als ikki henda spurningin um kent og ókent so tætt inn á lívið ella í gerandisdegnum. Føroysk børn koma sjáldan í so tætt samband við fremmanda mentan á sama hátt sum t.d. donsk, norsk og svensk børn. Og hóast tað er tað neyðugt, at føroysk børn eisini læra empati og tolsemi mótvegis fólki, sum ikki liva júst á sama hátt sum tey, men hava valt sær onnur lívsvirði at liva eftir. Spurningurin er so bara, hvussu tað verður tað gjørt uttan lyftar peikifingrar.

Annar munur, sum eg eisini hugsaði um, var, tá eg hoyrdi ein danskan rithøvund lesa úr bókini Møgungen. Fyri tað fyrsta var hon eminentur upplesari, fyri tað annað var hetta ein ótrúliga væl skrivað søga um ein drong, sum er svikin av vaksnum, men sum í seinasta enda verður bjargaður av einum øðrum vaksnum. Tað, sum var so serligt við hesari bókini, var málið og ikki minst: eiðirnir. Tað raplaði bara út við øllum møguligum sløgum av illbønum. Drongurin var so mikið illa fyri, at júst hetta forbannilsið var alneyðugt fyri at lýsa hansara hjartaskerandi støðu. Samstundis veitst tú við tær sjálvari, at hetta er ein bók, tú aldri kanst týða til føroyskt, tí fólk høvdu ligið fløt oman á hvør øðrum av skelki, og nógv høvdu als ikki skilt, hví tað var so týdningarmikið, at bókin var skrivað sum hon var. Flestu høvdu mist fokus … tíverri.

Rithøvundaskúlarnir í Danmark og Noregi høvdu pallborðsorðaskifti um, hvørt tað er gott ella ringt at hava rithøvundaskúlar. Orðaskiftið var nakað einsíðugt, haldi eg. Har manglaði onkrur opponentur fyri at gera tað meira livandi.

Men millum pallborðsluttakararnar, var norski rithøvundurin Nina E. Grøntvedt, sum las burtur úr einari av sínum bókum, sum hon hevur skrivað eftir at hava gingið á rithøvundaskúla. Ein framúr væl skrivað og humorisktisk bók!

Seinnapartin greiddu myndprýðararnir Svein og Egil Nyhus frá um at vera tvíburabeiggjar og gera tað sama og kortini ikki tað sama. Teir vóru sum fiskar í vatninum, dugdu framúr væl at fortelja og tað var greitt, at tað vistu fólk væl av frammanundan, tí har var tætt pakkað millum áhoyrarnar. Seinni um kvøldið var farið at hyggja at stuttfilmum, m.a. at Sinna mann sum byggir á bókina hjá Svein Nyhus og Gro Dahle.

Filmurin var gjørdur í 2009 og var tann stuttfilmurin, sum fekk flest virðislønir í 2010. Hann er eisini brúktur í kampagnum fyri fyribyrging av harðskapi í familjum. Bókin er týdd til íslendskt, svenskt og kinesiskt, og í ár kemur hon út á japanskum og donskum.

Skriva eitt aftursvar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Broyt )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Broyt )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Broyt )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Broyt )

Connecting to %s