Besti dagur í lívinum

den-sande-historie-om-pinocchios-naese

Við søtorðaðu tónunum frá The Devil hjá P. J. Harvey fór eg í morgun undir at lesa Den sande historie om Pinocchios næse hjá Leif GW Persson.

Bókina keypti eg í Gamla Bókhandli í gjár fyri eitt gávukort, sum eg fekk í føðingardagsgávu frá Krígssavninum, tá eg fylti 60.

Bókin varð vald við umhugsni. Sum onkrum kunnugt, eri eg púra burtur í krimibókmentum, men av tí at so nógv lort kemur út millum ár og dag av krimibókum, royni eg at leita væl í skvaldrinum og finni av og á ”en ros och en ring”, sum onkur syngjandi tók til fyri nógvum árum síðan.

Lívið er alt ov stutt at lesa vánaligar bókmentir, so tað royni eg ikki at gera.

Hetta er fyrstu ferð, eg lati ein bók upp hjá Leif GW Persson, sum verður sagdur at vera ein framúr høvundur. Hann hevur heimasíðu, hvat tá? Tað fyrsta tú sært, tá tú fert har inn, er, at tú kanst keypa eina Leif GW Persson dukku. Genialt, sigi eg bara, og hetta slær líka sum tónan ann.

Sjálvandi hevur Persson skrivað annað enn krimibøkur, hann skrivar eisini fyri menn: Stora machoboken, Grabbarnas stora presentbok og Grabbarnas kokbok. Er tað ikki bara deiligt?

Glað og væl nøgd fari eg undir at lesa:

Høvuðspersónurin í bókini er kriminalkommiserurin Evert Bäckström, ein guds gáva til kvinnurnar, heldur hann sjálvur, men sum starvsfelagarnir siga vera feitan og ólekkran.

Eg elski hann longu: plottið byrjar við, at hann verður vaktur og fær at vita, at sakførarin Thomas Eriksson er deyður, og hann verður frá sær sjálvum av gleði.

Eg fái neyvt at vita, hvussu kriminalkommiserurin er út frá, hvussu hann snákar sær henda góða morgun, hann fær gleðiboðini. Tað fyrsta, hann ger, er at lætta um trýstið, tað ger hann hvønn morgun og hvørt kvøld. Hann hevur eitt fast høgrahondstak um Supersalamiin, sum tikið verður til. Tá tað arbeiðið er av, fer hann at eta: tjúkkar flísar av donskum bacon, fýra speilegg, snerkt breyð við eykasaltaðum smøri og ríkiligt av jarðberjasúltutoyi, appilsindjús og eitt stórt krúss av sterkum kaffi við mjólk.

Eitt drápsmál skal loysast við fullum búki av mati og ikki við gularótum og havrakliti. Bäckström er vísur í, at tað er júst hetta, sum ger, at tað ofta gongst so illa hjá hansara skronglutu og fávitskutu starvsfelagum at loysa drápsmál.

Tá hann hevur vaskað, rakað sær og bustað tenn, letur hann seg í. Tað er veitsludagur, Thomas Eriksson er deyður. so hann fer í gulan løriftsklædning, bláa løriftsskjúrtu, svartar, hondseymaðar italienskar skógvar og eitt litríkt lummaturriklæði, sum hann stingur niður í bróstlaumman sum eina seinastu heilsan til drápsoffrið, um skøvningin hevur hann ur av hvítagulli. Hann nikkar viðurkennandi at sær sjálvum í speglinum og fær sær ein hóskandi skamt av maltwhisky og tvær hálstablettir omaná, áðrenn hann fer út til bilin, sum bíðar uttanfyri.

Bäckström koyrir sjálvandi ikki bilin sjálvur, og tær báðir starvsfelagarnir, sum eru við, eru sjálvandi tveir jubilidiotar, og kriminalkommiserurin undrast yvir, hvussu tað ber til, at hetta slagið av idiotum altíð enda í politinum.

Tá ið Bäckström kemur fram til húsini hjá tí dripna, noyðist hann at halda sær fyri ikki at fara dansandi upp trappurnar, har eru alt ov nógv fólk rundan um …

Nú eg endi kapitlið, hoyri eg Cream aftanfyri, teir syngja White Room, ”you said no strings could secure you at the station”

Er tað løgið at eg gleði meg til næsta part?

Kópakonan aftur niðurbundin!

26197_ccc_660_358

Eg má viðganga, at eg ikki eri líka himmalfegin sum fólk flest um hesa standmyndina, sum nú er komin at standa í Mikladali.

Fyri meg er søgnin um kópakonuna ein fullkomiliga greið frásøgn um at taka frælsi frá fólki, at gera seg inn á náttúruna og kanska einamest ein søgn um ágang ímóti kvinnu.

Standmyndin er eitt listarbragd av einari machohugmynd og er í mínari verð fullkomiliga øvut av søgnini um kópakonuna.

Søgnin gevur okkum eina kenslu av einum manni, sum ger seg inn á náttúruna. hann pilkar við okkurt, sum hann átti at latið fingið frið.

Fyrst sigur søgnin okkum, at kópar eru fólk, sum hava stoytt seg oman og hava forkomið sær í sjónum, og hetta syrgiliga útgangsstøði ger bara tað, sum síðan hendir, enn verri.

Tá ið mikladalsdrongurin sær kópagenturnar dansa á helluni, hugsar hann als ikki um, at hann ger seg inn á nakran, hann tekur sær tað, hann vil hava. Hann sær, at hon er vøkur, og tí vil hann hava hana heim við sær til hús, hon skal vera kona hansara.

Tað er púra greitt, at søgnin tekur partí við kópakonuni og ikki mikladalsdronginum. Søgnin sigur frá, hvussu hon gremur seg og bønar og biðir um at sleppa aftur í havið, men har hjálpir ongin bøn, hon noyðist heim við dronginum ellar rættari: “hon fylgir honum eftir húðini, ið hann bar við sær.” og húðin verður síðan læst niður í eina kistu, og lykilin hevur maðurin altíð hjá sær.

Kópakonan hevur sostatt fulkomiliga mist frælsið og má liva sum fangi saman við manninum og geva seg inn undir tær treytir, sum henni eru settar, treytir, sum kvinnur nú einaferð hava verið tvungnar at geva seg undir frá fyrndartíð. Frælsishugurin er har framvegis í kópakonuni, tú fært næstan varhuga av, at hon hevur roynt at finna fyrsta møguleika fyri at sleppa leys, og tá tað so gerst veruleiki ein dag, er hon skjót at sleppa sær avstað, tó ansar hon væl eftir, at børnini, hon eigur saman við mikladalsmanninum, ikki skulu koma til skaða, meðan tey eru einsamøll. Hon noyðist tí at gera eitt ræðuligt val, skal hon verða verandi eftir hjá manni og børnum sum ófræls og í kærleiksloysi, ella skal hon fara aftur í havið, har hon í grundini hoyrir heima, og har kærleiki hennara er: brimilin. Valið er ikki lætt, tí mangan sæst høvdið á kópi úti í briminum, tað er kópakonan, sum er komin aftur at síggja børnini.

 

Kenslukuldin hjá mikladalsmanninum kemur enn einaferð fram, tá menn skulu fara á látur at sláa kobbar, og kópakonan vísir seg fyri honum í dreymi og biðir hann ikki drepa brimilin, tí tað er maður hennara og biðir hann eira tveimum hvølpum, tí tað eru synir teirra.

Hetta er aðru ferð, hon hevur bønað og biðið mikladalsdrongin/ nú mannin um ikki at gera seg inn á seg og síni, men kortini lurtar hann ikki eftir, hann lurtar ikki eftir einari kvinnu, og hann gevur ikki nátttúruni gætur.

 

Standmyndin er stórsligin, ongin ivi um tað, og kanska verður hon eitt ferðamál, sum teir í Norðoyggjum vóna, men sál hevur hon ikki. Og standmyndir eiga at hava sál, hóast tær eru úr hørðum tilfari.

Fyri mær at síggja, hyggur hon niðan í bygdina, tá hon í staðin átti at hugt út í hav. Hon ímyndar á ongan hátt eina kvinnu, sum leingist eftir at sleppa leys. Hon gevur slett ikki søgnini lív, einari meistarliga væl frásagdari søgn, sum bæði sigur nakað um frælsishugaðar, kærleikshungrandi kvinnur og desperatar, kærleikshungrandi menn.

Handanin av lyklinum, sum skuldi markera endan á hátíðarhaldinum, var enn einaferð ein sementering av valdinum, sum menn halda seg hava rætt at hava yvir øðrum. Húðin varð enn eianferð stongd niður í kistuna, kvinnan skuldi enn einaferð bindast niður, og kærleikin skuldi knúskast.

 

Tað, sum eg nú hugsi um, er, um borgarstjórin í Klaksvík er glaður fyri sín nýggja leiklut sum modernaður mikladalsmaður.