Skaðafrøin leingi livi!

envyOngin frøi kitlar meira enn skaðafrøin.

Nú katedralurin í Suðuroynni bleiv til eitt gement mentanarhús, gleðast vit norðanfyri og kasta upp á nakka: hvør hevði væntað annað?

Saltsiloin liggur jú ikki í Havn, so tað er ikki loyvt at gleðast saman við suðringum um, at projektið loksins fer at síggja dagsins ljós.

At so kanska væntanirnar eru vorðnar meira realistiskar, er helst ikki eindømi fyri hetta projektið.

Sjálv vil eg siga, at hetta er eitt megnartak, suðringar hava tikið, og tað eiga vit at gleðast um og ikki sita og gníggja okkum í lógvunum av skaðafrøi og við tí so úttugda setninginum á varrunum: Hvat segði eg!

Tað er alla æru vert, at hetta er eydnast hjá teimum á Tvøroyri. Og hví skulu vit gremja okkum um, um raksturin man fara at vera skynsamur ella ikki? Latið kassameistaran í Saltsiloini grunda yvir tað og latið okkum onnur ynskja teimum í Suðuroynni hjartaliga til lukku!

Borgararøkt

dscf0296

Tú hoyrir tað dag og dagliga. Fyri at trívast á einum arbeiðsplássi, so má leiðslan syrgja fyri starvsfólkarøkt.

Soleiðis eigur eitt kommunustýri eisini at hugsa!

Vit gleðast sjálvsagt yvir, at fleiri fólk eru flutt til Sørvágs kommunu, men ikki ber til at hvíla á lauberjabløðunum, men støðugt má arbeiðast fyri at skapa upplivingar og betri karmar fyri borgararnar í kommununi.

Og tá eg hugsi borgarar, hugsi eg sørvingar, bíggjarfólk, gásadalsfólk og fólk í Mykinesi. Eg hugsi børn, ung og vaksin, fólk, ið er fødd og uppvaksin her, fólk, ið eru flutt higar aðra staðni frá í Føroyum og tey, ið eru flutt úr øðrum londum higar.

Hetta við borgarum úr øðrum londum er eitt heilt kapittul fyri seg, sum Sørvágs kommuna ikki hevur gjørt nógv við. Her má staðiliga koma vend í! Ein, sum hevur tikið trupulleikan upp, er Sørvágs skúli, sum hevur havt undirvísing í føroyskum fyri útlendingum, men her sakna vit kommununa sum viðspælara. Her kann gerast so ómetaliga nógv meira eisini.

Nógv hevur verið gjørt fyri at fríðka um, og tøkk fái kommunan fyri tað, men eg sigi tað sama sum, tá eg stillaði upp til seinasta kommunuval, at rammurnar mugu fyllast út.

Borgararøkt er bæði at hava eitt gott stað at búgva, at skil er á kloakkviðurskiftum, at spæliøki eru fyri børnini, har tey ikki eru í vanda fyri at verða yvirkoyrd, at barnagarður og skúli eru í góðum standi, at útróðarmenn hava tað, sum teimum nýtist á kaiini, at vit skulu kenna okkum trygg á staðnum.

Hetta eru teir meira at kalla fysisku karmarnir, men líka neyðugt er at hava innbúgvið í besta standi. Hava vit brúk fyri vitjanarvinum? Kunnu vit skipa fyri dansi fyri børnum undir skúlaaldur? Ber til at hava skreiðibreyt í svimjihylinum? Kunnu vit skipa fyri upplestri fyri gomlum á ellisheiminum? Skipa fyri sambinding á bókasavninum? Jogaundirvísing, hevði tað verið nakað? Víðka skránna fyri kvøldskúlaundirvísing saman við Vága kommunu, so tilboðini verða enn fleiri? Taka mentanarkvøldini upp aftur?

Hetta og mangt annað er neyðugt fyri at hava trivnaðin í hásæti í einari kommunu. Eg eri ikki so góðtrúgvin at halda, at alt kann gerast í einum, og helst fer alt ikki at vera líka væl umhildið, men eg haldi, at vit eiga at hugsa nýtt, alla tíðina at royna.

Vit síggja longu nú, at tað ber til. Tilboð eru til pensjónistar: dansur og fimleikur td. Holgar er trúliga yviri á Sýnini og spælir fyri teimum gomlu, nakað sum ikki ber til at seta nóg høgan prís uppá. Ítróttur og sunnudagsskúli er eisini nakað, sum nógvum dámar væl.

Eitt, sum eg legði dent á seinast, og sum eg aftur fari at nevna nú, er kunning til borgarar og møguleiki fyri at fylgja við og geva sína áskoðan til kennar. Kommunan hevur heimasíðu, vit fáa eina ársfrágreiðing eina ferð um árið, og øll kunnu fara á bygdaráðsfund at lurta eftir tí, ið verður tikið upp til viðgerðar. Nógv meira kann gerast, stórmál eiga at koma fram á borgarafundum, heimasíðan kann útbyggjast nógv meira. Tað er alneyðugt at lurtað verður eftir borgaranum, og at borgarin fylgir við í arbeiðinum, ið fer fram í kommununi. Tað er neyðugt fyri at styrkja fólkaræðið og neyðugt fyri at hava nøgdar borgarar.

 

Eitt orð er eitt orð …

Cottbus-Disassembling-Hangar

Minnast tit hangarina? Hon sum stóð uppi á flogvøllinum? Tá eg var komin í tann aldurin, at eg fór heimanífrá og niðan á flogvøllin at spæla í hangarini, tá var hon longu rustað, øll sum hon var.

Men sum hon var stásilig, kortini. Sjálvt um klædningurin langt síðan var horvin, so var hon sum eitt operahús ella ein dómkirkja, himmalhøgt upp undir takið.

Allir teir dreymir, ið har vóru droymdir og spældir út í lívið.

Ein annar heimur, og uttanfyri lógu flott, tjúkk ljós niðurfeld í flogvøllin, sum onkrir barbarar, tí teir finnast alla staðni, eisini í Vágum, kláraðu at knúsa sundur.

Man hetta ikki vera fyrsta og einasta hangar staðsett í Føroyum? Og kortini stendur í Móðurmálsorðabókini, at hangarin er ein hangarur – harragud, so ósjarmerandi.

So mín bøn skal vera til tey, ið fáast við orð – broyt kynið til kvennkyn. Latið okkum taka orðini aftur.

Sjálvdráttur

220px-Mikkjal_a_Ryggi_and_Bina

Í Vágum hava vit eina Kunningarstovu, hon liggur á flogvøllinum. Flogvøllurin er í Sørvágs kommunu. Kunningarstovan tekur sær av ferðavinnuveitingum í allari kommununi.

Men onkursvegna er tað fyri mær, sum at ferðavinnan nú er farin at ganga í tveimum bólkum. Annar bólkurin er í Vága kommuni, og hin er í kunningarstovuni á flogvøllinum í Sørvági.

Ómetaliga harmiligt haldi eg, at vit ikki kunnu skapa eitt ferðavinnuprodukt, sum tekur støði í báðum kommunum. Hvar, ið feilurin liggur, veit eg ikki, møguliga liggur hann í Sørvági, møguliga liggur hann bara í avoldaðum vanahugsanum.

Eg var á aðalfundi hjá Visitvagar, sum var í Miðvági, og har vóru tveir faldarar presenteraðir, hvør flottari enn annar. Faldararnir vóru um bygdirnar í Vága kommunu og friður verið við tí. Og nú er flott heimasíða gjørd afturat á enskum um bygdirnar í Vága kommunu, og tað stuttliga er, at ein útlendingur, sum ikki veit betur, nú fer at halda, at í Vágum eru fýra bygdir: Miðvágur, Sandavágur, Vatnsoyrar og Slættanes. Síðan eitur vagaturist.com, ( turist er forrestin skeivt stavað, tað eitur tourist á enskum) so tað sigur seg sjálvt, at hinar bygdirnar: Sørvágur, Bøur, Gásadalur, Víkar og Mykines eru ikki til.

Sørvágur liggur akkurát sum Vestmanna sum ein blindtarmur í oynni, og tey flestu ferðandi, sum koma henda vegin (og tey eru ikki fá), fara til Mykinesar, sum er ein týðandi partur av Sørvágs kommunu.

Nú kann hetta tykjast sum eitt illsinnisgleps av reinari øvundsjúku, og tað er tað kanska eisini, men tað er eisini fyri at vísa á sundurlyndið og hetta at ganga í sjálvdrátti. Hví ber tað ikki til at gera eitt felags produkt fyri alla kommununa?

Skal alt dikterast eftir, at borgarar í Sørvágs kommunu eina ferð atkvøddu ímóti samanlegging? Ella er tað tí, at so sleppur man ótarnaður at skrivað hitt navnið, sum ongin sørvingur fær seg til at siga hart?

Vit skulu hava túsund møguleikar og ikki bara ein. Vit skulu kunna hava tónleikakonsertir bæði í Listastovuni í Miðvági og í flotta Musikkskúlanum í Sørvági, vit eiga at kunna skipa fyri bókmentaligum tiltøkum bæði í flotta bókasavninum á Giljanesi og í líka flotta bókasavninum í Sørvági, vit eiga at fáa okkum kaffi og njóta eina hugnaliga løtu bæði í Gamla Hotelli og úti á Café Fjørðoy. Og Mikkjal á Ryggi? sjálvandi eigur ein túrur við Mikkjali at byrja í Miðvági, síðan niðan í Gásadal, heim aftur framvið húsunum hjá honum og Binu, har hann vegna tuberklasjúku neyvan mundi búgva leingi, og enda á kirkjugarðinum í Sørvági, fyri síðan at njóta eina hugnaliga sangløtu við kaffi og sálmum hjá Mikkjali í flotta kirkjuhúsinum í Sørvági.

Burtur við sundurlyndi, latið okkum arbeiða saman, sigur ein sørvingur!

To Karbala we want to fly

karbala

Í dag er minningardagur teirra sjólætnu, og hóast talið á deyðum føroyingum á sjónum tíbetur fækkast, so er hesin dagurin serligur, av tí at tað eru 70 ár síðan, at kríggið endaði, og dagurin tí verður brúktur at minnast teir føroyingar, ið fórust á sjónum undir 2. veraldarbardaga.

Nú eg hyggi yvir á Sørvágs kirkju, har ljós er í vindeygunum í kirkjuni og í stásiliga nýbygninginum við síðuna av, komi eg at hugsa um eina syrgigongu, sum eg upplivdi á Nørrebro tann 24. oktober.

Vit vóru ávegis til hús og nærkaðust Nørrebro støðini; tá tú kemur inn á støðina, sært tú niður á vegin, og har var ein levint og gangur á vegnum. Fólk, serliga kvinnur í turriklæði, flýddu yvir háls og herðar, og róp og gangur hoyrdist.

Bæði dóttirin og eg ógvaðust við og skundaðu okkum av tokinum og niður á gøtuna, tí hetta mátti sjálvandi kannast, og fyri ein, sum er von at ganga kravgongur fyri alt møguligt, var hetta ógvuliga spennandi.

Men eg var ikki sørt bangin. Tí tá eg kom oman á gøtuna tustu folk í túsundatali fram eftir gøtuni, øll ílatin svørt klæðir, har vóru serliga menn í gonguni, tað tyktist sum kvinnurnar hildu seg eitt sindur fyri seg sjálvar.

Og hví var eg bangin? Tí eg hevði ikki ánilsi av, hvat hetta merkti. Vóru allir muslimar í Keypmannhavn endiliga farnir totalt amok? Rópini Yā Hussain! Yā Hassan! hoyrdist alla tíðina, og fólk tustu fram eftir og steðgaðu allari ferðslu á vegnum, og har er ikki so lítil ferðsla, skal eg heilsa og siga.

Í gonguni vóru menn í gulum vestum, hesir royndu at halda skil á gonguni. Nú eina ferð kemur ein av hesum monnum yvir til okkara, heilsar og spyr, um vit vilja hava ein faldara? Jú, tað vilja vit gjarna, og síðan bjóðar hann sær til at greiða okkum frá, hvat hetta alt merkir, sum hendir framman fyri okkum, og sum onkurvegna má hava fingið øgiliga nógvar danir at seta okkurt galið í hálsin. Í hvussu er at døma eftir reportasjunum, sum stóðu í donskum miðlum aftaná.

Hetta er tað, eg fann útav: Tey gingu syrgugongu, tí tað var tíggundi dagurin eftir Muharram. Dagurin nevnist Ashura dagur og er til minnis um, at abbasonur Muhammed varð dripin saman við 72 av familjulimum sínum fyri at hava sett seg upp ímóti einum harðrendum kaliffi um ár 680.

Hesin sonur Fatimu, ið var dóttir Muhammed, æt Hussain ibn´Ali. Ibn, haldi eg, merkir sonur. Okkara góði Hussain stríddist fyri at fáa rættvísi og javnrættindi. Tað eru shiamuslimar, sum halda henda syrgidagin; fyri sunnimuslimar harafturímóti er dagurin ein gleðishátíð, tí teir feira, at tað er dagurin, har ísraels fólk slap undan faraounum.

Tað eru sjálvandi ymsar meiningar um hesa minnishátíð, og tær eru bannaðar av mongum manni, td. av Sadammi Hussaini, og tá hesar gongur hava verið, eru tær mangan endaðar í blóðbaði, tað mundi eisini endað galið í Keypmannahavn, tí ein av teimum 3000 syrgjandi gekk amok við einum revolvara, og tað var hetta, donsku miðlarnir heftu seg serliga nógv við og ikki, hvat hinir 2999 muslimarnir gjørdu.

So eg gjørdist klókari og mintist, at eg onkuntíð hevði sæð slíka gongu í sjónvarpinum, har menn sláa seg til blóðis av sorg. Nú verður viðmælt at geva blóð í staðin. Alt broytist.

Tað er øgiliga týdningarmikið at samskifta, so at sjálvt um eg ikki konverteraði á staðnum, og heldur ikki ætli mær at gera tað, so fór eg knappliga at varnast, at ein rúgva av hesum turriklæðsílatnu kvinnunum høvdu hvítar rósur í hondunum, á faldaranum sló ein hvít dúgva við veingjunum, og eina staðni í rúgvuni sá eg tveir gamlar menn leiðast so fittir fyri ikki at missa hvønn annan burtur. Og rópini? Tey flestu vóru á donskum og vóru áheitanir til fólkið í gonguni um ikki at tyrpa seg saman, men ganga víðari fram móti moskuni, har syrgihátíðin skuldi enda.

Eg eri sera takksom fyri, at eg slapp at tosa við henda skilagóða muslimin.

Nú er gudstænastan byrjað …

Kópakonan – part two

Seinasta leygardag vóru vit nøkur, ið settu okkum í bil og koyrdu norður til Klaksvíkar. Endamálið var Mikladalur á Kalsoynni, har vit skuldu síggja hesa nógv umrøddu kópakonu.

Eg var sera spent, tí nú hevði eg spilt hesa konuna so út, at eg hopaði at ongin kendi meg aftur frá sjónvarpinum, tí so var deyðin í durinum.

Summarfestivalur var í Klaksvík, so vit væntaðu at nógv fólk fóru at standa í bíðiraðnum til Syðradals, men so var ikki, haldi, har vóru bara einir 9 bilar, tá til stykkis kom. Helst lógu festivalgestirnir enn og svóvu eftir væl eydnaða kvøldið fyri.

Sam er tann sami sum altíð, havi mangan siglt í hesum skipi á sundinum millum Oyragjógv og Vestmanna, og hann er enn akkurát líka deprimerandi. Einasta broyting vóru tvær tyggigummiautomatir, sum hingu niðri í salongini. Spyr meg ikki hví, tey tyggja kanska illa í Kalsoynni …

Ert tú komin í oynna, so fert tú sjálvandi til allar bygdir: Syðradals, Húsar, Mikladals og Trøllanes.

Sera vakrar bygdir og ótrúliga reinar og væl hildnar. Vit gjørdu tann feil ikki at hava okkurt við okkum at eta og drekka, tí avhaldshúsið í Mikladali læt ikki upp fyrr enn kl. 13, og kioskin á Trøllanesi var mannleys, av tí at øll vóru á summarfestivali.

So tá ið vit endiliga sluppu inn í avhaldshúsið, kastaðu vit okkum út yvir kaffikannur, vaflur og kleynur, og denn vælsignaði kaffimunnur! Har hevði stutt síðan verið ein mentanardagur, so á vegginum hingu málningar hjá Martini Joensen, sum hevði verið har norðuri og sungið fyri teimum. Fínir málningar – mær dámar sera væl strikurnar og litirnar hjá Martini.

So ørg var eg, tá eg sá kópakonuna
So ørg var eg, tá eg sá kópakonuna

Men sjálvandi var tað mest av øllum kópakonan, sum dró, og vøkur er hon, ongin ivi um tað! Og helst hevði hon ikki riggað, um hon vendi mikladalsfólki reyv, men boðskapurin er framvegis skeivur eftir mínum tykki, so tað standi eg við. Ongin í Mikladali kendi meg aftur (you wish), í øllum førum var eg ikki fyri nakrari morðroynd.

Men skamm fái meg at lasta kalsoyingum fyri at fáa økt ferðafólkatal í oynna! Har er vakurt og lætt at koma runt, ein sjáldsom smiðja í Trøllanesi er eitt must eisini, men sjálvandi, har má gerast meira fyri at bjóða ferðafólki okkurt at keypa. Helst verður tað skjótt, tí visitkalsoy er sett á stovn, so har fer at verða lív í toynum at døma eftir økta ferðafólkatalinum, sum Strandferðslan boðar frá.

Eitt, sum slær meg á slíkari ferð, eru allir tunlarnir, men who am I at gronast um tað, eg meini so við, eg hevði neyvan farið upp um fjøll fyri at sloppið úr bygdini, og so eru tvær kirkjur har, tvs. har eru í miðal fjøruti fólk í hvørjari kirkju sunnudagar, um eg ikki taki feil av fólkatalinum. ikki so galið, um so er, kanska færri fólk ganga í kirkju í størri bygdum, hvør veit, eg eri ikki sjálv fastur gestur har. Tveir skúlar eru eisini í oynni, men um børn ganga har, veit eg sannheit at siga ikki.

Tá vit komu yvir um aftur, varð farið beina leið til Elisabeth á Viðareiði, sum bíðaði eftir okkum við stoktum lomviga. Og síðan varð farið til hús í oysandi regni, neyðars summarfestivalgestir, hugsaði eg við mær, tá eg rundaði tann kynsleysa húkin í Klaksvík.

Riddarar í Keypmannahavn

37._film_for_de_seje_ridder_ordrednyt

Fyrradagin var heeeiiitt, í gjár var heeeiiitt, og í dag er aftur heeeiiitt. Hvat er tað ikki herligt at liva!

Havi verið inni á Christiansborg slotti og hugt at gobelinunum, sum drotningin fekk í gávu, tá ið hon fylti 50. Tað tók 10 ár at veva gobelinurnar, í Paris sjálvandi, eftir mynstri hjá Bjørn Nørgaard.

Tær vóru ólukksáliga flottar! Men enn eina ferð, má man turrisliga konstatera, at kvinnur onki pláss eiga í søguni. Jú, ein kvinna fekk serligt pláss millum teir hundraðtals menninar og tær kongaligu kvinnurnar sjálvsagt: Bodil Koch …

Hugsaði eitt sindur um hetta, nú Pia Kjærsgaard hevur fingið æruna at vera forkvinna fyri fólkatingið, men kanska er hon ikki verri enn ein Jógvan á Lakjuni. Í øllum førum líkast tey nógv í orð og tal.

Men harragud, sum tað er flott inni á Christiansborg, alt osar langan veg av stættarmuni, men tað taka vit við ein dag sum hendan við 30 hitastigum, tí tað er ein lætti at spæla kongalig og njóta svalan inni á slottinum. Ok, vit vóru í bláum plastskóm, neyvan ganga tey kongaligu í plastskóm inni á Amalienborg!

Útkomin keypa vit okkum ísakalda rabarbusaft og eina tvíflís afturvið komplimangum frá tveimum eldri harrum, sum siga, at vit mugu sleppa fram um teir at keypa, tí vit eru so nógv vakrari enn teir …

Tá vit hava notið breyðflísina afturvið rabarbusaftini, fara vit inn í Ríkisarkivið at hyggja at einari framsýning av skjølum frá hersetingini av Danmark. Hersetingin byrjar av álvara kl. 4.40, og kl 8.00 koma boð um, at Danmark hevur steðgað allari mótstøðu. Nakrir mans eru dripnir, turrisliga verður ført inn í bøkur, hvør maðurin er, nær hann er føddur, hvar hann er skotin, og nær hann er deyður. Lungnaskot, skot í høvdið, ryggin: hørð fakta henda heita summardagin í Keypmannahavn. Nakrir riddarar fóru í tí umfarinum!

Vit fara víðari oman móti kanalunum, har nógv ferðsla er á sjónum bæði av bussferjum, privatum spitbátum og kajakkrógvarum. Ein ungur maður kemur og setir seg hjá okkum framman fyri kaféina. Hann hevur fingið gott eyga á mína síðukonu, sum hann roynir at bedára, alt hann kann, við innbjóðingum til sumbadans, romantiska kanalrundferð og mangt annað, men hon bítur ikki á. Hann roynir eisini at sjarmera meg, tá hann hoyrir síðukonuna venda sær til mín og tosa við meg, mest fyri at fáa meg at bróta inn, so hon kann fáa eina góða umbering fyri at fara. So hann spyr, um hon er úti og gongur við mammu síni, og henda gamla her má trekkja upp á smílubandið, tí tað ljóðar fyri henni, sum hann heldur, at eg eri sloppin úr ellisheiminum eina løtu og nú verði luftað í hesum góða veðrinum. Men hann kennir ikki síðukonuna, so hon verður enn meira pissed off av hesari viðmerkingini, tá hann leggur afturat, at tað átti hann eisini at gjørt meira av: altso at lufta mammuna.

Neyðars riddari, hevði hann bara vitað …

Vit fara víðari og enda dagin á kaféini við Skuispælshúsið, saman við rosévíni og einum kaldligum loti úr kanalini.

Sum sagt: tað er herrligt at liva, og nú fara vit oman á Kapelvej at fáa okkum okkurt etandi og kanska eina kalda afturvið.