Ein skrubbforvirrað tíð!

top_folk

Hvønn sunnudag prædika prestar í kirkjunum í Føroyum.

Vit, sum ikki ganga so nógv í kirkju, vita ikki, hvat teir prædika um, men vit hoyra av og á okkurt, av tí at gudstænastur jú verða sendar í útvarpinum.

Bergur Debes Joensen, prestur, hevur, sum so mangir aðrir prestar, ta greiðu fatan, at hjúnalagið er til fyri at 1) seta børn í verðina, 2) hava ein at vera saman við og 3) at fáa bæði andaligan og kynsligan kærleika frá mótpartinum.

So far so good.

Hjúnalagið er grundað í Bíbliuni, sigur Bergur, nærri frásagt í Fyrstu Mósebók, øðrum kapitli, ørindi 24, har sagt verður, at maður skal fara frá mammu og pápa sínum og halda seg afturat konu síni.

Tí, sigur Bergur, er tað synd at liva saman ógift, at liva saman við sama kyni, at vera ótrúgv, at brúka porno og at skiljast.

Men alt hetta er nú farið á rull, sigur Bergur, tí verða vit so skrubbforvirrað!

 

Tíðin er forvirrað – ja, skrubbforvirrað. Menniskju vita ikki, hvat vendir upp, og hvat vendir niður. Vita ikki – heldur ikki tey lærdu! – hvat kyn er, og finna nýggjar samlívseindir og noyða málfrøðingar at uppfinna nýggj orð, sum samsvara nýggja hugburðinum. Og tað ger bara forvirringin alt størri, tí har eingin haldgóð grund er, har er einki at byggja á.

(http://www.folkakirkjan.fo/Default.aspx?pageid=6203&NewsItemID=24281).

 

Úrslitið av skrubbforvirringinum er einsemi, tunglyndi, stríð, fíggjarligur missur, fosturtøka, harmur og ring samvitska og lág sjálvkensla.

Bergur veit, hvør lekingin er: at trúgva upp á Várharra, so er vón fyri tær. Trúgvin fer at venda øllum á aftur, tú verður ikki einsamøll longur, tú verður glað, hevur onki stríð, og klárar teg væl fíggjarliga. Fosturtøku hevur tú ikki fyri neyðini, og tú sleppur undan harmi og ringari samvitsku, og sjálvkenslan verður høg.

Og hvør vil ikki tað? Og man ikki onkur, sum hevur lýtt á, fingið eina vón um, at alt kanska fór at blíva betri?

Tí vit liva jú í eini skrubbforvirraðari tíð, tað hevur Bergur fullkomiliga rætt í!

Men nú vilja LGBT og Humanistafelag Føroya hava, at Bergur tekur orðini í seg aftur, tí soleiðis kann man ikki tosa um fólk.

Hallóv, hvørjari verð liva tit í? Nær hava tit seinast verið í kirkju?

Sjálvandi kann man tosa soleiðis um fólk, eisini tey, sum eru hálv ella heil almenn. Men øll hava vit loyvi at vera ósamd og vísa pástandinum aftur, men vit hava sanniliga ikki lov at geva prestum forboð at tosa, sum teir tosa.

Humanistafelagið vil vera við, at vit eiga øll fólkakirkjuna, tað haldi eg, at tey hava misskilt. Samkynd td. eiga ikki fólkakirkjuna, uttan so at tey lova ikki at vera samkynd. Tað er so einfalt sum tað!

Tað er bara ein prestur, sum alment er komin fram við, at hann vil vælsigna samkynd. Vælsignaður verði hann, sigi eg bara, hann hevur so tulkað kærleiksboðið øðrvísi enn Bergur.

Og eg má siga, sum er, at eg nikkaði fleiri ferðir at uppramsingini, tí sambært hana eigi eg heldur ikki fólkakirkjuna og endi eitt vist stað, har tað er øgiliga heitt!

Um eg altso ikki vendi um og angri, sjálvandi. Altso, um eg nú taki undir við fortreytunum.

Míni ráð skulu vera: Vísið hasum aftur, sum Bergur sigur, men ikki geva honum forboð at tosa, Og eitt aftrat: Tað er so deiliga befríandi at hoyra hetta, her verður onki ballað inn, tað duga prestar jú so ómetaliga væl.

Nei, tú veitst, hvar tú hevur Berg, og tú veitst hvar tú hevur Jens Mortan.

 

 

 

 

 

Advertisements

Party pooper

flat,800x800,075,f.u2Harragud, tað er óinteressant altíð at vera the party pooper – ljósasløkkjarin – grussan og eg veit ikki alt.
Síðan eg varð vald til forkvinnu í Demokratia, er tað fallið á eitt tíðarskeið, har 8. mars nærkast, og formaður er valdur til janvstøðunevndina, so tíðindastreymurin verður meira og meira merktur av tíðindum um støðuna hjá serliga kvinnum í samfelagnum.
Eg havi tann hugburð, at um tað á nakran hátt letur seg gera, so sigi eg altíð ja til at úttala meg í miðlunum. Hetta, eisini tí at eg veit, at kvinnur eru í undirskoti í miðlunum. Seinasta kanning, Who makes the news í 2015, vísti at kvinnur í miðal verða umrøddar ella brúktar sum keldur 24 % av tíðini. Og tað er jú ikki nógv. Tá ið so hugsað verður um, at miðlar arbeiða við evstamørkum, so nyttar altso onki, at kvinnan, sum evt. verður spurd, biðir um umhugsanartíð, tí tað hava fjølmiðlar ikki altíð tíð til at bíða eftir.
So her mugu kvinnur halda seg meira framat!
Eg heitti á Nám at gera temasíðu um javnrættindi, tá hugsaði eg serliga um, at tað í ár eru 100 ár síðan, at kvinnur og ognarleys fingu valrætt, og tað játtaðu tey og hava gjørt eina fína temasíðu um evnið.
Síðan varð umrødd í Skúlablaðnum, sum vituligt er, og seinni var hon nevnd í tíðindunum í ÚF.
Síðan havi eg verið og tosað um kynsmál, av tí at eg so mangan havi havt hetta fyri munni, at føroyskt er eitt kallkynsmál burturav. Tann sendingin, Máltíð, verður send seinnapartin í dag.
Í morgun ringdi ein so fittur starvsnæmingur á Kvinnu (sum var ein genta, sjálvt um tað ljóðar sum hann var ein drongur) og spurdi meg tveir spurningar um, hvørt tað var neyðugt framvegis at halda 8. mars. Og tað heldur amigo her sjálvandi, at tað er.
So ringdi GMF og spurdi, um eg vildi koma í Góða morgun, Føroyar í morginári og tosa um hetta, at kvinnur ikki kenna seg heima í Føroyum. Og tað fari eg sjálvandi at breiða meg um.
Og í kvøld skal eg halda røðu í Norðurlandahúsinum fyri Kvinnufelagið í Havn. Røðan eitur Góða Johanna … og er um fyrstu kvinnu, sum tók sess í sóknarstýri í tí Kvinnu ári 1918, og um tey rák, ið vóru í tíðini framman undan valrættarlógini, og so líti eg sjálvandi eisini at okkara tíð og okkara søguloysi, sum vit mugu royna at taka ræði á.
Og til øll tey, sum halda, at kvinnur bera seg at sum offur, vil eg bara siga, at tað gera vit als ikki, vit sita ikki hendur í favn og grenja, men eru aktørar í samfelagnum, og tí krevja vit somu virðing sum øll onnur.

Politiskt tev

sorvags_kirkja

Nýggja samgongan er kærkomin broyting frá tí afturhaldssinnaða politikki, ið framdur hevur verið í landinum tey seinastu árini.

Men tá ið tað er sagt, so má eg ásanna, at hon mangan manglar politiskt tev.

Eitt av teimum er uppskotið um at lógarfesta, at bert hinskynd skulu vígast í fólkakirkjuni. Tá eg fyrst hoyrdi um hetta uppskotið, var eg um at detta niður av stólinum.

Hví er hetta uppskotið í heila tikið vorðið til?

Eitt boð er kanska, at uppskotsstillararnir vilja tekkjast fólkakirkjuni, kanska kyrra hana, so at prestar og kirkjufólk ikki skulu gerast bangin fyri, at tey eisini fara at noyðast at víga samkynd. Tað kann ikki vera fyri at fyribyrgja, at lógin verður misskilt, tí bara við hyggja at gongdini í Danmark, so vita vit, at har fyrst kom lóg um borgarliga giftu, sum einki hevði við fólkakirkjuna at gera, og at grundin til, at samkynd kunnu giftast í kirkjuni í Danmark, er so einføld, at tað var táverandi kirkjumálaráðharri Manu Sareen, sum av sínum eintingum setti lógina í gildi fyri fólkakirkjuna.

Niðurstøða hansara var, at fólkakirkjan er fólksins kirkja, og tí er als ongin grund at útihýsa teimum samkyndu úr kirkjuni.

Tað, sum eg haldi, uppskotsstillararnir hava hugsað, er, at prestar og kirkjufólk kanska eru eitt sindur góðtrúgvin. Og trúgvandi eru tey helst og helst eisini góð, tey flestu, men býtt eru tey ikki! Í grundini hava uppskotsstillararnir tosað niður á hesa átrúnaðarligu stætt.

Tí er eitt av teimum 29 skrivunum, sum komin eru inn sum viðmerkingar til lógaruppskotið, er eitt frá Prestafelagnum, Føroya Stiftsstjórn og Felagnum Kirkjuráðslimum. Og sjálvandi tað! Fólkakirkjan kann ikki hava tað sitandi á sær, at hon útihýsur einum parti av fólkinum, sjálvt um hon í grundini ger tað. At hon ger tað og kortini sigur seg ikki vilja gera tað, er tí, at nú ætla politikarar at seta tað í lógina um fólkakirkjuna, og har gongur markið.

Í viðmerkingunum eru bert tríggjar stuttar viðmerkingar:

Tey mótmæla, at lóggivið verður um fólkakirkjuna, uttan at tey verða tikin við í lógarsmíðið.

Tey mótmæla at blanda borgarliga giftu og kirkjuliga vígslu saman.

Og týdningarmest av øllum: tey meta tað vera prinsipielt skeivt at diskriminera ávísan bólk av fólki í løgtingslóg um fólkakirkjuna.

Hattin av fyri fólkakirkjuni!

Kanska letur hetta manglandi politiska tevið tó kortini upp fyri einum sannleika, sum vit mangan hava hug at skjóta frá okkum, at fólkakirkjan og samkomur annars ikki halda tað vera ein mannarætt at vera samkynd. Hvussu ofta tey so upp í saman mølma um, at Gud (og tey apparently) elskar syndaran, men ikki syndina. Og kortini noyðist kirkjan nú út at siga, at hon vil ikki hava slíkan lógarásettan mismun at standa í lóg fólkakirkjunnar.

So okkurt gott kom kortini burturúr.

… og onnur í Miðeystri

IMG_3089Herfyri fekk eg nýggjan postkassa, og tí er tað hent, at eg fái eina ørgrynnu av lýsingum í kassan. Eg havi ikki sett Ongar lýsingar-merkið á postkassan aftur.

Fríggjadagin hevði eg fingið ein plastlumma við ymiskum glitri í, m.a. Maria Poulsen baðirúm, sum eg noyddist at hyggja at. Hvat hendir: úr rúgvuni av glitri dettur ein pappírslepi við einum ælaboga á og hondskrivaðum boðskapi undir.

Eg verði biðin um at hjálpa neyðstøddum, ella rættari sagt: forfylgdum kristnum og øðrum í Miðeystri.

Hví fekk eg ringan smakk í munnin? Var tað av boðskapinum? Hjálparsleysu stavsetingini? Inniligu bønini á lepanum?

Nei, eg fekk ilt av orðunum forfylgd kristin, eg fekk ilt av, at eg skal marka neyðhjálpina, eg skal spyrja; ert tú ateistur, buddistur, hinduari? Ok, so fært tú ikki eitt klovið tveyoyrað, tí tú hevur ikki rætta trúgv.

Eg eri krisitn sjálv, hóast onkur kanska heldur, at tað er lygn, men alt vendist innan í mær av hesum.

Henda at síggja til óskyldiga bønin kemur samstundis, sum vit øll eru vitni til størstu flóttafólkavanlukku síðan 2. veraldarabardaga. Eg veit meg ikki hava hoyrt, at tey, ið hjálpa flóttafólki, fyrst spyrja tey, hvat tey trúgva uppá, og um tey ikki trúgva rætt, so kunnu tey bara sígla sín egna sjógv.

Men bønin um at hjálpa forfylgdum kristnum hongur tætt saman við orðaskiftinum, sum hevur verið á facebook og aðra staðni hesa seinastu tíðina, har málað verður við stórari skrift og sagt verður, at Isis og talibanar, og gud viti hvat, fjala seg millum flóttafólkið, at víðgongdir felagsskapir tilvitað hava sent víðgongdar muslimir norður eftir fyri at taka ræði á Europa, og at vit mugu verja okkum móti vandanum, sum muslimar standa fyri.

Eg ivist ikki í, at kristin verða forfylgd, og sjálvandi skulu tey hjálpast, men hetta smagleysa pappírið var betur ósent! Las eina grein í morgun í Al Jazeera Magazine eftir Charles Gallagher: Persecuted whites and the myth of Discrimination parity. Í greinini verður sagt:

A 2012 Public Religion Research Institute found that 60 percent of white working class Americans believed “discrimination against whites has becoming as big a problem as discrimination against blacks.” Og seinni: A 2014 Pew study found that 50 percent of white Evangelical Christians believe that there was “a lot of discrimination against their group.”

Henda fyri mær at síggja víðgongda føroyska rørslan, sum hevur tikið seg upp hesa seinastu tíðina, er ørkymlandi: meðan orðaskiftið hevur gingið um broytta hjúnabandslóg, hava tey verið at hoyrt og sæð alla staðni. Tey hava fullkomiliga frítt sagt sína hjartans meining um hetta við hjúnabandslóg, og samstundis hava tey grátið og gramt seg um, at tey ikki sleppa til orðanna. Hallóv – give me a break! Vit sleppa ikki undan tykkara miðaldarliga orðavavstri, og vit skulu heldur ikki sleppa undan, tað er kjarnin í demokratinum!

Samstundis sum fólk í túsundatali flýggja undan kríggi, órættvísi og fátækradømi, sum í mangar mátar er elvt av politikki, valdsgreði og av religión, so sita føroysk víðgongd her heima og gremja seg um, at tey eru forfylgd, bæði her og í Miðeystri, altso álvaratos: um tað ikki er at fáa vent fokus skeivan veg, so veit eg onki. Men samstundis mugu vit ásanna, at tá ið slíkt hendir, at fólk krevja sín sjálvsagda rætt, tað veri seg rættin til lív ella hjúnaband ella at drepa grind fyri alt tað, so verður ein øgilig polarisering, øll ræðast og tosa um síðstu tíðir, og hvat veit eg.

Eg taki fullkomiliga undir við orðunum á pappírslepanum: Geva har tað treingir til, neyðstaddum ei at gloyma – betri er enn gull at goyma! Men skulu vit ikki gevast at skilja bukkarnar frá lombunum, eiga vit ikki øll lut í himmalskari sælu.

Ó

indexo

Vit tykjast hava eina serliga forkerligheit fyri ó. Ein av okkara fremstu rithøvundum hevur skrivað eina heila bók um tað. Ferðaráðið hevur ein heila kampagnu við ó. Men kortini øtist eg við av teimum báðum innleggunum á Vágaportalinum um dragshowið, sum skal vera í Norðurlandahúsinum í juli. Innlegg, sum (sigi eg so ó-rein) tey, ið helst hava sitið og lisið Bíbliuna á tamb undir countryfestivalinum, hava deilt og dámað á facebook, eg má altso siga, at tað er mega ógudiligt.

Sif Gunnarsdóttir, stjóri í Norðurlandahúsinum, svaraði væl upp á spurningin í kringvarpinum um, hví dragshow skuldi vera í Norðurlandahúsinum. Tað, sum summi halda vera løgið og skeivt, halda onnur vera púra natúrligt! Sjálvandi!

Óflýggjaskapur, ónatúrligt, ómentað, ósømiligt og ósiður eru ó-orðini, sum teir báðir, miðflokkamaðurin Jenis, sum annars sigur seg elska samkynd, og løgtingsformaðurin, Jógvan, hava fyri munni.

Har eru eisini onnur orð, sum byrja við s: sjúkligt og skeiklað, p: perverst og r: rotar innanífrá. Fyri nú bara at nevna nøkur fá burtur úr (if you don´t mind me saying so) sjúkligu svaduni frá teimum báðum monnunum.

Men nógv eru eftir øllum at døma samd við teimum. Flest menn, eftir viðmerkingunum undir innleggunum at døma. Teir kanska ræðast sín egna seksualitet, hvat veit eg?

Eitt drag-show er eitt show, ein framførsla, sjónleikur, ó (!) lukksáliga stuttligt. Og um tey, ið framføra, fara í song við monnum ella kvinnum leggi eg ikki petti í, og í grundini rakar tað ikki nakran.

Ein sýning, sum heilt vist fer at snara okkara áskoðan á ta penu listina á. Og tað trongja vit til!

So: eg gleðist um, at Norðurlandahúsið enn eina ferð gongur á odda og vísir í verki, at tað er tollynt fólk, ið býr í Føroyum!

Men okkara politikarar, fleiri teirra, áttu at farið til skómakara, tí teir ganga í alt ov trongum skóm.

Og sjálvandi fara vit mannsterk at hyggja at Dennis Agerblad og teimum. Og skuldi tú ivast í, hvussu tú fært fatur á atgongumerkjum, sum nú helst verða skrødd burtur, so er tað her:

Pride Week-end 2015

Denne lov gælder ikke for Færøerne

index Ótrúligt sum vit eru sósað inn í danska søgu og hugburð. Sjálvt um tað kann lesast í søgubókum hjá Hans Jacob Debes, í søguni um Løgtingið hjá Hans Andrias Sølvará og við at lesa Løgtingstíðindi frá 1915-16, so verður ferð eftir ferð framtúrað við, at vit í Føroyum víðkaðu um valrættin í 1915. TAÐ ER BARA IKKI RÆTT! Valrættur og valbæri fyri kvinnur og ognarleys varð samtykt á Føroya Løgtingi í apríl 1916, so vit hava ikki 100 ára dag fyrr enn næsta ár. Løgið at sjálvt tjóðveldisfólk, sum ikki viðurkenna, at danska grundlógin er samtykt av føroyingum, eisini eru uppi í gleðiskórinum um føroyskan valrætt. Tað er heldur ikki rætt, at føroyskar kvinnur vóru fyrr á vali enn danskar kvinnur, sum onkur av portalunum hevur ført fram í dag. Bæði føroyskar og danskar kvinnur vóru fyrstu ferð á vali í 1918, tá bæði løgtings- og ríkisdagsval var. So sjálvt um Posta hevur tikið tingini upp á forskot og givið 100 ára valrættarfrímerkir út, og sjálvt um allir portalar pástanda, at vit hava havt 100 ára valrætt í hesum døgum, so er tað ikki rætt. Eg gleðist um at danskar og íslendskar kvinnur fingu valrætt fyri 100 árum síðan, og eg gleði meg til at vit fara at feira okkara valrætt í 2016.

Tað, vit kunnu standa við

Tíðin er um at ganga undan hjá eini 41 ára gamlari konu, Satinah Binti Jumadi Ahmad, úr Indonesia, sum arbeiðir sum tænastufólk í Saudiarabia.

Hon hevur játtað seg seg seka í at hava dripið arbeiðsgevara sín í sjálvverju, tá ið arbeiðsgevarin var um at knúsa høvdið á henni inn í ein múr.

Familjan hjá arbeiðsgevaranum hevur kravt 7 milliónir riyal fyri at lata Satinah liva. Hava tey ikki fingið peningin innan 3. apríl, verður hon allarhelst hálshøgd.

Hetta las eg í dag, samstundis sum eg eri byrjað at lesa bókina Tað, vit kunnu standa við eftir Geir Lippestad.

Og eg má siga, at eg hevði viljað, at Satinah og allar aðrar Satinur høvdu Lippestad at verja seg, tí so hevði sæð øðrvísi út.

Geir Lippestad munnu flest vaksin fólk enn minnast navnið á. Tað var hann, sum játtaði at vera verji hjá Anders Behring Breivik, sum drap 77 fólk í Oslo og á oynni Utøya í 2011.

Hetta er ein sera persónlig frásøgn um eitt tíðarskeið í lívinum hjá einum sakførara, sum hevur játtað at verja ein mann, sum flest fólk hata, ikki bara í Norra, men um allan heim. Hann greiðir frá, hvussu tað eydnast og miseydnast honum at stýra millum skerini, tá hann verður yvirrendur av fjølmiðlum, og hóast alt var á gosi játtaði at verja ein mann, sum hann á ongan hátt tók undir við.

Bókin snýr seg á mangan hátt um ábyrgdina, vit hava av at liva í einum demokratiskum samafelag, um at øll eiga at hava rættartrygd. Hetta er nakað, sum vit sleingja um okkum sum flosklar, men sum fá okkara sleppa at prógva, tá ið reiðiliga stendur á, og tíbetur!

Ein av orsøkunum, til at Geir Lippestad er førur fyri at taka avgerðina um at verja Breivik, er baklandið, at familjan bakkar hann upp og eisini tað, at tey eiga eina deyðssjúka dóttur, sum ger, at hann og konan er von at koma út í støður, har truplar avgerðir skulu takast. Tað sum krevur, at tú vigar støðuna fyri og ímóti.

Tá eg hoyrdi um Lippestad, og at hann var verji hjá Breivik, kom eg at minnast aftur á, tá Nicolae Ceausescu og konan vórðu sett fyri ein sokallaðan fólkadómstól og síðan avrættað. Tey høvdu ongan at verja seg, og hóast stýrið, ið tey høvdu staðið fyri, var eitt rátt einaveldi, og tey helst høvdu mong lív á samvitskuni, so minnist eg, at eg hevði kuldaskjálvta av hesum. Tí hvar enda vit, um ongar reglur eru fyri rættartrygd?

Í Føroyum vóru somu røddir frammi, sum aðra staðni, at Breivik skuldi bara drepast beinanvegin uttan nakra rættargongd. Eg veit ikki, um Satinah sleppur undan at verða hálshøgd, men livi í vónini. Hin vónin er, at hon fær sømiliga viðferð og verju, men tann vónin er vónleys, eri eg bangin fyri.